مقاله پژوهشی: ارائه مدل مفهومی بازمهندسی فرآیندهای آموزشی دانشگاه‌ها و مؤسسات آموزش عالی بر اساس رویکرد سازمانی ناب (مورد: دانشگاه عالی دفاع ملی)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری مدیریت آموزش عالی دانشگاه تهران

2 استاد مدیریت آموزش عالی دانشکده روان‌شناسی و علوم تربیتی دانشگاه تهران

3 استادیار مدیریت آموزشی دانشکده روان‌شناسی و علوم تربیتی دانشگاه تهران

چکیده

رویکرد ناب، یک سیستم مبتنی بر احترام به افراد و بهبود مستمر فرآیندها است که از طریق روش علمی برای تمامی ذی­نفعان ضمن حذف اتلاف­های ­کاری، نوسانات و امور غیرعقلانی، ارزش­آفرینی می­نماید. هدف اصلی این پژوهش ارائه مدل مفهومی برای بازمهندسی فرآیندهای آموزشی دانشگاه­ها و مؤسسات آموزش عالی بر اساس الزامات سازمان ناب است. این پژوهش در چارچوب رویکرد کیفی انجام‌شده است. به همین منظور تعداد 18 نفر از خبرگان و متخصصین دانشگاهی و اجرایی مطلع نسبت به بازمهندسی فرآیندهای آموزشی در دانشگاه و رویکرد ناب به‌صورت هدفمند و با راهبرد نمونه­گیری نظری انتخاب و به‌صورت نیمه ساختاریافته مورد مصاحبه قرار گرفتند. برای تحلیل داده­ها از تکنیک تحلیل مضمون (تم) استفاده شد. برای اطمینان از روایی پژوهش، از بررسی توسط اعضاء و روش چندسویه­نگری منابع داده­ها و برای محاسبه پایایی کدگذاری­های انجام‌شده، از روش­های پایایی باز آزمون و پایایی توافق درون موضوعی استفاده گردید. پس از پیاده­سازی محتوای مصاحبه­ها و تحلیل مقدماتی آن­ها، مفاهیم اولیه شناسایی و به‌منظور دستیابی به مقوله­های اصلی کدهای مشابه در طبقه­هایی خاص قرار گرفتند. درنهایت برای هر یک از طبقات عنوانی که دربرگیرنده کل کدهای آن طبقه باشد، انتخاب گردید. درنتیجه این مطالعه، تعداد هفت (7) فرآیند اصلی و تعداد چهل‌وسه (43) زیرفرآیند آموزشی در دانشگاه با تعیین اولویت برای بازمهندسی با رویکرد سازمانی ناب مورد شناسایی قرار گرفت. به اعتقاد خبرگان، بازمهندسی فرآیندها و زیرفرآیندهای آموزشی شناسایی‌شده مبتنی بر رویکرد سازمانی ناب موجب ارتقاء کیفیت ستانده­های دانشگاه از طریق بهبود مستمر فرآیندها و رضایت ذی­نفعان دانشگاه می­شود.

کلیدواژه‌ها


فهرست منابع

الف - منابع فارسی:

-   امیلیانی، باب (2015)، "دانشگاه ناب"، ترجمه خدایار ابیلی، ابراهیم مزاری و فاطمه نارنجی ثانی، جهاد دانشگاهی، تهران

-   امیلیانی، باب (2015)، " تدریس ناب"، ترجمه خدایار ابیلی، فاطمه نارنجی ثانی و ابراهیم مزاری، جهاد دانشگاهی، تهران

-   بازرگان، عباس (1391)، " مقدمه­ای بر روش­های تحقیق کیفی و آمیخته، رویکردهای متداول در علوم رفتاری"، دیدار، تهران

-   بحرینی، صادق (1385)، " بررسی تحلیلی اجرای بازمهندسی فرآیندها در آموزش عالی کشور"، فصلنامه اندیشه صادق، شماره 23

-   ووماک، جیمز پی؛ جونز، دانیل تی (1376)،" تولید ناب"، ترجمه آزاده راد نژاد، آترپات کتاب، اصفهان

-  ووماک، جیمز پی؛ جونز، دانیل تی (1387)، " تفکر ناب: ریشه­کن کردن اتلاف در سازمان"، ترجمه آزاده راد نژاد، آموزه (تاریخ انتشار ویرایش زبان فارسی،2003)، تهران

-   همر، مایکل؛ چمپی، جیمز (1377)، " طرحی نو در مدیریت مهندسی دوباره شرکت­ها: منشور انقلاب سازمانی"، ترجمه ع.ر. رضایی‌نژاد، نشر رسا، تهران

ب - منابع انگلیسی:

-    Balzer, W.K. (2010) Lean Higher Education. Increasing the Value and Performance of University Processes. CRC Press, New York, 312 p.  ttps://doi.org/10.1201/EBK1439814659

-    Balzer, W. K., Francis, D. E., Krehbiel, T. C., & Shea, N. (2016). A review and perspective on Lean in higher education. Quality Assurance in Education, 24(4), 442–462.

-    Balzer, W. K., Brodke, M. H., & Thomas Kizhakethalackal, E. (2015). Lean higher education: successes, challenges, and realizing potential. International Journal of Quality & Reliability Management, 32(9), 924-933.

-    Comm, C.L. and Mathaisel, D.F.X. (2005) A Case Study in Applying Lean Sustainability Concepts to Universities. International Journal of Sustainability in Higher Education, 6, 134-146. https://doi.org/10.1108/14676370510589855

-    Doman, M.S. (2011) A  New Lean Paradigm in Higher Education: a Case Study. Quality Assurance in Education, 19, 248-262.https://doi.org/10.1108/09684881111158054

-    Emiliani, M.L. (2015) Lean University. A Guide to Renewal and Prosperity. The CLBM, Wethersfield, 162 p.

-    Emiliani, M.L. (2005) Using Kaizen to Improve Graduate Business School Degree Programs. Quality Assurance in Education, 13, 37-52. https://doi.org/10.1108/09684880510578641

-    Emiliani, M.L. (2004) Improving Business School Courses by Applying Lean Principles and Practices. Quality Assurance in Education, 12, 175-187.

-    https://doi.org/10.1108/09684880410561596

-    Emiliani, B.,(2005). Lean in Higher Education. Superfactory, 1-4.

-    Emiliani, B. (2012). We Can Do It! http://www.amazon.co.uk/We-Can-Do-Itebook/ dp/B007E2V98Y

-    Francis, D.E. (2014) Lean and the Learning Organization in Higher Education. Canadian Journal of Educational Administration and Policy   , No. 157, 1-23.

-    Geryk, M. (2016) Global Challenges for the Universities and Managers of the Higher Education Sector. In: Kantola, J.J., et al., Eds., Advances in Human Factors, Business Management, Training and Education, Advances in Intelligent Systems and Computing , 455-464.

-    Hess, J.D. and Benjamin, B.A. (2015) Applying Lean Six Sigma within the University: Opportunities for Process Improvement and Cultural Change. International Journal of Lean Six Sigma, 3, 249-262. https://doi.org/10.1108/IJLSS-12-2014-0036

-    Kazoo W. (1995). ''The emergence of the flow production in japan,''Oxford Univevsity Press.

-    Liker, J. K. (2004). The Toyota Way. 14 Management Principles from the World's Greatest Manufacturer. London: Mcgraw-Hill Education - Europe

-    Radnor, Z. & Bucci, G. (2011). Analysis of Lean Implementation in UK Business Schools and Universities. London. Association of Business Schools

-    Robinson, Mark and Yorkstone, Steve.(2014). Becoming a Lean University: The Case of the University of St Andrews. Leadership and Governance in Higher Education, Volume No. 1

-    Schalick, J.A. (2006) Technology and Changes in the Concept of the University: Comments on the Reinvention of the Role of the University East and West. PICMET 2006 Proceedings , Istanbul, 9-13 July 2006, 1140-1146. https://doi.org/10.1109/picmet.2006.296682

-    Svensson, C., Antony, J., Ba-Essa, M., Bakhsh, M. and Albliwi, S. (2015) A Lean Six Sigma Program in Higher Education. International Journal of Quality & Reliability Management , 32, 951-969. https://doi.org/10.1108/IJQRM-09-2014-0141

-    Tsichritzis, D. (1997), Reengineering The university, University of Geneva.

-    Universities UK. (2011). Efficiency and effectiveness in higher education: A report by the Universities UK Efficiency and Modernisation Task Group.  

-    Womack, J., Jones, D. and Roos, D. (1990), The Machine that Changed the World, Rawson Associates, New York, NY.

-    Yorkstone, S. (2013) Lean goes back to school. Lean Management Journal (October) 26-30

-    Zahn, D. (2003). What influence is the six sigma movement having in universities? what influence should it be having?. ASQ Six Sigma Forum, 3(1), Retrieved from http://asq.org/pub/sixsigma/past/vol3_issue1/youropinion.html