تاثیر عوامل ژئوپلیتیکی کشور پاکستان در تدوین راهبردهای دفاعی جمهوری اسلامی ایران

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانش آموخته دوره دکتری دانشگاه عالی دفاع ملی

2 استاد یار دانشگاه عالی دفاع ملی

چکیده

تحقیق حاضر با هدف پاسخگویی به این سوال اساسی صورت گرفته است که مهم ترین عوامل ژئوپلیتیکی کشور پاکستان، موثردر تدوین راهبردهای دفاعی جمهوری اسلامی وهم چنین مهم ترین فرصت ها و تهدیدات ژئوپلیتیکی فرا روی ج .ا .ا در قبال پاکستان در جهت تقویت و یا تضعیف در تدوین راهبردهای دفاعی جمهوری اسلامی ایران کدامند؟ این تحقیق از نوع کاربردی و روش مورد استفاده در این تحقیق توصیفی- تحلیلی است.
در این تحقیق پس از بررسی دیدگاه های نظری راجع به عوامل ژئوپلیتیکی کشور پاکستان  از جنبه های گوناگون، متغیرهای اصلی موثر شناسایی و پس از تایید جامعه آماری تحقیق در فرآیند تدوین راهبرد دفاعی در سازمان های نظامی جمهوری اسلامی ایران مورد استفاده قرار خواهد گرفت.
جامعه آماری این پژوهش، 54 نفر از میان صاحب نظران و فعالان درحوزه‎های دفاعی، امنیتی و سیاسی کشور می‎باشند که باتوجه به حجم محدودجامعه آماری، تعدادجامعه ی نمونه تحقیق، همان تعدادجامعه آماری وبه دیگرعبارت تمام شماری شده است، ابزار اصلی جمع آوری اطلاعات میدانی در این تحقیق، پرسش‌نامه بوده است که در مجموع سه پرسش‌نامه به جامعه آماری تحویل و برای روش تحلیل داده ها متناسب با سؤالات تحقیق، از روش های آمار توصیفی، استنباطی و در مراحل بعدی با روش های رتبه بندی، نرمال سازی و وزن دهی و تکنیک های آماری SWOT و روش ماتریس ارزیابی محیط خارجی استفاده شده است.
نتایج تحقیق؛ شناخت مهم ترین عوامل ژئوپلیتیکی کشور پاکستان، موثردر تدوین راهبردهای دفاعی جمهوری اسلامی ایران در قالب مولفه های کلان ژئوپلیتیکی(فیزیکی، انسانی، اقتصادی، سیاسی داخلی و بین المللی، نظامی ) و هم چنین مشخص شدن تعداد ده عامل در قالب بسترهای فرصت‌آفرین و بیست وپنچ عامل در قالب بسترهای تهدیدزای فراروی ج .ا .ا در قبال پاکستان در جهت تقویت و یا تضعیف در تدوین راهبردهای دفاعی ج .ا .ا گردید.

کلیدواژه‌ها


فهرست منابع

الف) فارسی

-اتوتایل، ژئاروید،(1380)،تفکر انتقادی درباره‌ی ژئوپلیتیک،اندیشه‌های ژئوپلیتیک در قرن بیستم، ترجمه؛ محمدرضا حافظ نیا و هاشم نصیری، دفتر مطالعات سیاسی و بین‌المللی، تهران.

- احمدی، سیدعباس،(1384)جایگاه ایران در نظریه های ژئوپلیتیک، تهران: اولین کنگره ی انجمن ژئوپلیتیک ایران،

- اژدر،محمد،(1390)، پاکستان،انتشارات مرکز آموزشی و پژوهشی شهید سپهبد صیاد شیرازی، تهران.

- افتخاری، اصغر، (1385)،استراتژی و جغرافیا؛ رویکردی تازه به ژئواستراتژی، فصلنامه‌ی مطالعات دفاعی استراتژیک، دانشگاه عالی دفاع ملی، سال هفتم، شماره‌ی 25 و 26، تهران .

- ایزدی، جهانبخش،(1390) راهبردهای تحقق تعامل موثر و سازنده ایران در نظام بین الملل، تهران: فصل نامه ی رهنامه سیاست گذاری، سال دوم، شماره سوم

- بختیاری، محمد عزیز(1385)، شیعیان در افغانستان، قم، انتشارات شیعه‌شناسی

-پورمهرانی، مهران،(1389) «چالش‌های ژئوپلیتیکی ایران در مرز‌های پیرامونی »، نشر نوآور، تهران.

- حافظ نیا، محمدرضا و رشید، غلامعلی و پرهیزکار، اکبر و افشردی، محمد حسین، (1386)،مقاله؛ الگوی نظری طراحی راهبرد دفاعی مبتنی بر عوامل ژئوپلیتیکی، فصلنامه‌ی بین المللی ژئوپلیتیک(علمی-پژوهشی)، سال سوم، شماره‌ی دوم، انجمن ژئوپلیتیک ایران، تهران .

- خلیلی،محسن،(1390) بایستگی های ژئواکونمیک توسعه ی منطقه ی جنوب شرق ایران، فصل نامه ی روابط خارجی، سال سوم، شماره ی چهارم 

- دانش آشتیانی، محمدباقر،(1386)، جزوه ی درس طرح ریزی راهبردی و برنامه ریزی و بودجه بندی، دانشگاه عالی دفاع ملی، تهران.

- دفتر مطالعات سیاسی و بین المللی،(1387)،پاکستان، انتشارات وزارت امور خارجه، تهران .

- صفوی، سیدیحیی،(1380)،مقدمه‌ای بر جغرافیای نظامی ایران، سازمان جغرافیایی نیروهای مسلح، جلد سوم، تهران.

- عزتی، عزت ا...، (1380)، ژئوپلیتیک درقرن بیست ویکم، انتشارات سمت،تهران.

- فاضلی نیا، نفیسه،(1385) ژئوپلیتیک شیعه و مسئله ی امنیت ملی ایران، فصلنامه ی شیعه شناسی، سال چهارم، شماره ی 13

- فلاح‌زاده، محمد هادی، (1385)،آشنایی با کشور‌های اسلامی« پاکستان»، مؤسسه فرهنگی مطالعات و تحقیقات بین‌المللی ابرار معاصر، تهران.

- معاونت اطلاعات آجا، (1388)،برآورد اطلاعات راهبردی شماره 30 کشور پاکستان، تهران.

-مینایی،مهدی، (1386)،درآمدی برژئواستراتژی،نشرپژوهشکده مطالعات راهبردی،تهران.

ب) سایت ها

‐ http:// www.leader.ir

                                                                                          ‐ http://isna.ir/ISNA/NewsView