نظریه انتخاب عقلانی: دخالت روسیه در سوریه و تأثیر آن بر امنیت ملی ایران

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار گروه روابط بین الملل، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد اصفهان(خوراسگان)، اصفهان، ایران

2 دانشجوی دکتری رشته روابط بین الملل، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد اصفهان(خوراسگان)، اصفهان، ایران

چکیده

بحران سوریه که از آن به‌عنوان یک  بحران منطقه‌ای نام
برده می­شود سبب شده است تا عرصه‌ای برای رقابت قدرت‌های منطقه‌ای و فرامنطقه‌ای فراهم شود
و بازیگران درگیر در آن، به رویارویی و بعضاً تعامل با یکدیگر پرداخته و عرصه‌هایی از منازعه تا همکاری را رقم بزنند . یکی
از این قدرت­ها روسیه است. اهداف روسیه از مداخله در سوریه کمک به برقراری یک نظام
چندقطبی، رشد و ارتقاء نقش بین‌المللی روسیه همانند یک قدرت بزرگ و یکی از مراکز
جهانی، مقابله با تروریسم و افراط‌گرایی دینی و مقابله با هژمونی و یک‌جانبه‌گرایی
آمریکا و ناتو است. لذا
با توجه به اهداف فوق مقاله حاضر درصدد بررسی
حضور روسیه در سوریه و تأثیر آن بر منافع ملی ایران است
که پس از بسط فضای مفهومی موضوع ، از رویکردهای نظری انتخاب عقلانی در تبیین نظری
موضوع استفاده خواهد کرد. مطابق با مستندات موضوعی
ارائه‌شده در این مقاله، روش تحقیق، توصیفی-تحلیلی و روش گردآوری اطلاعات در این
مقاله، کتابخانه­ای است. یافته­های این مطالعه، حاکی از آن است که اولاً، با توجه به موقعیت ژئوپلیتیک
‌سوریه در منطقه و اهمیت استراتژیک و راهبردی این کشور در معادلات بین‌المللی و سیاست‌های منطقه‌ای جمهوری اسلامی، بحران
سوریه امنیت جمهوری اسلامی ایران را نیز مانند دیگر بازیگران منطقه‌ای و بین‌المللی با چالش‌ها و تهدیداتی
جدی مواجه کرده است و
ثانیاً
حضور روسیه در سوریه باعث
خواهد شده، تا بحران سوریه  در کنار ابعاد
منطقه‌ای و داخلی، بعد بین‌المللی هم پیداکرده و این می‌تواند به نفع جمهوری
اسلامی ایران باشد؛ چراکه ایران اولویت را به مبارزه با تروریسم در منطقه می‌دهد و
این مسئله مستقیماً بر منافع ملی ایران تأثیر خواهد گذاشت.

کلیدواژه‌ها


الف - منابع فارسی:

- بیانات رهبر معظم انقلاب اسلامی در جمع قاریان قرآن در محفل انس با قران ۱۳۹۳/۰۴/۰۸

- بیانات رهبر معظم انقلاب اسلامی در جمع کارگزاران حج ۱۳۹۲/۰۶/۲۰

- اسدی، علی‌اکبر، (1391) ، "بحران سوریه و تأثیر آن بر بازیگران و مسائل منطقه‌ای"، مطالعات راهبردی جهان اسلام، سال سیزدهم، شماره پنجاه.

- ترابی، قاسم و محمدیان، علی (1394)، "تبیینسیاستخارجیجمهوریاسلامیایراندرقبالبحران"

- حاجی یوسفی، امیرمحمد (1384)، "سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران در پرتو تحولات منطقه‌ای"، دفتر مطالعات سیاسی و بین‌المللی وزارت امور خارجه، چاپ دوم، پاییز 1384.

- حسن‌زاده، مهدی ( 1394) ، "نظریه انتخاب عقلانی" ، سایت باشگاه اندیشه.

- داوید، دومینیک، (1382)، "مفهوم امنیت پس از حادثه 11 سپتامبر"، ترجمه معصومه سیف افجه­ای، دفتر مطالعات سیاسی و بین‌المللی، تهران، وزارت امور خارجه.

- ریتزر، جرج (1380 )، "نظریه جامعه‌شناسی در دوران معاصر"،مترجم محسن ثلاثی، تهران، انتشارات علمی.

- "سوریهازمنظرواقع‌گراییتدافعی"، فصلنامه سیاست پژوهی، دوره دوم، شماره3.

- -صادقی، شمس‌الدین، لطفی، کامران، (1394)،"تحلیلمواضعجمهوریاسلامیایراندرقبالبحرانسوریه، جستارهایسیاسیمعاصر،پژوهشگاهعلومانسانیومطالعاتفرهنگی"،سال ششم، شماره اول.

- عسگرخانی، ابو محمد، عبدالسلام،  تقی، ( 1395)، "بررسی تطبیقی سیاست خارجی ایران و ترکیه در قبال بحران سوریه از سال 2010 تا2015"، فصلنامه تخصصی علوم سیاسی، دوره 12، شماره 37.

- علی وردی نیا ، اکبر و صالح صالح نژاد، ( 1392)، "کاربست‌هاینظریهگزینشعقلانیدرتبیینجرائمو ارائهدلالت­هایسیاستیبرایپیشگیریازجرم، مجله کارآگاه"، دوره دوم، سال هفتم.

- کرایب، یان، (1393)، "نظریه اجتماعی مدرن (از پارسونز تا هابرماس("، عباس مخبر، نشر آگه، تهران.

- کرمی، جهانگیر، (1386-1387)، "ایران و اوراسیای مرکزی: آشفتگی نقش و عملکرد"، دو فصلنامه مطالعات اوراسیای مرکزی، مرکز مطالعات عالی بین‌المللی دانشگاه تهران ( سال اول، شماره1)

- کلمن، جیمز، (1377) "بنیادهاینظریهاجتماعی" ،منوچهر صبوری کاشانی. تهران نشر نی.

- کوشکی، محمد صادق و طاهری بزی، ابراهیم، 1393، "حضور روسیه در خاورمیانه در دوره پوتین (احیای نفوذ روسیه در کشورهای زیر نفوذ اتحاد شوروی)"، مطالعات اوراسیای مرکزی، دوره 8، شماره1.

- کوهکن، علیرضا؛ تجری، سعید، (1393)،"بحران سوریه و سیاست منطقه ای عربستان سعودی(2011 تا 2014)"، فصلنامه پژوهش های راهبردی سیاست،سال سوم،شماره 10،(شماره پیاپی 40).

- لیتل، دانیل (1373) "تبییندرعلوماجتماعی، درآمدیبرفلسفهعلم‌الاجتماع"، عبدالکریم سروش ، تهران، نشر صراط .

- مرادی، اسدالله و شهرام نیا، امیر مسعود، (1394)، "بحرانسوریهوامنیتمنطقه‌ایجمهوریاسلامیایران"، فصلنامه پژوهش‌های راهبردی سیاست، سال چهارم، شماره 15 .

- میرزاده کوهشاهی، مهدی،1393: "استراتژی جمهوری اسلامی ایران در قبال بحران سوریه"؛ سناریو ها و پیامدها، پژوهشنامه دفاع مقدس، سال سوم،شماره 11.

- نجات ،سید علی (1393)،"راهبردهای جمهوری اسلامی ایران و عربستان سعودی در قبال بحران سوریه"، فصلنامه سیاست خارجی ،سال بیست و هشتم ،شماره 4 ،زمستان ،ص .631-655

- نجات، سید علی و اصغر جعفری ولدانی، (1392) "بررسی نقش و جایگاه جمهوری اسلامی ایران در بحران سوریه"، پژوهش‌های سیاسی، سال سوم، شماره هشتم، تابستان 1392 .

- نجات،سید علی(1396)، "بحران سوریه و بازیگران منطقه ای"،موسسه فرهنگی مطالعات و تحقیقات بین المللی ابرار معاصر تهران.

- نیاکوئی، امیر؛ بهمنش، حسین:1391، "بازیگران معارض در بحران سوریه: اهداف و رویکردها"، فصلنامه روابط خارجی، سال چهارم. شماره چهارم. صص 135-97 .

 

ب – منابع انگلیسی:

-  Bulent , Aliriza and Stephen Flanagan (2012),"The End of Zero Problems? Turkey and Shifting Regional Dynamics ",Center for Strategic and International Studies [CSIS], 12 April 2012 ,

-  Katz, Mark N. (2015) "Iran and Russia," The Iran Primer,

-  Weir, Fred(2015) "Goodbye Washington, Hello Moscow? Saudi Arabia Finds Friendly Face in Putin", Christian Science Monitor, July 3,

-  - Razi, H. (1988), “An Alternative Paradigm to State Rationality in Foreign policy”, Political Research Quarterly.

-  - Udehn, L. (2001). Methodological Individualism; Background, history and meaning. London: Routledge.

-  - Walt, S. (1999),” Rational Choice and Security Studies”, International Security, Vol.23, No.4, spring, p.9.

- Andrei Kozyrov, Russian interest in the CIS, International Affairs, No.11

- Cohen, Josh, (2016), “Russia’s Syria Campaign: Why Putin Had Decided to Move into Syria”, The Intersection Project: http://intersectionproject.eu//article/russia-world/russias-syria-campaign.

- Dobbs, Joseph, (2016) “Why the West Specially Europe Needs Russia”, European Leadership Network: http://www.europeanleadershipnetwork.org/why-the-west-especially-europe-needs-russia-_3471.html.

-  Fisher, S. (2003), “rational choice”, Political sociology lecture 3,MT03.URL:http://malroy.econ. ox.ac.uk/fisher/polsoc.

-  Juardo, Elena, 2016, “Russia’s role in a multi-polar world’, foresight (foreign common futures in a multi-polar world): 6, 7, www.policy-network.net/publications_download.aspx?ID=3366

-  Mazurova, Nicole, 2016, “Russia’s Response to Terrorism: History and Implications for U.S. Policy”, American Security Project (ASP):

-  - SIPRI, (2017) “Biological, Chemical and Nuclear Weapons”, Stockholm International Peace Research Institute:

-  Грин, Д.П, 1997, Объяснения политики с позиций теории рационального выбора: почему так мало удалось узнать? / Д.П.Грин, И. Шапиро - //Современная сравнительная политология: хрестоматия / Науч. ред. Г.В. Голосов, Л.А. Галкина – М.:Московский общественный научный фонд.

-  Екатерина Степанова,2016, Политика России по Сирии на этапе военного вмешательства, ПОНАРС Евразия Аналитическая записка № 421.

-  Казанцев, Андрей, 2014, д.полит.н, Новые и старые угрозы безопасности в ЦентральнойАзии: вызов для внешней и оборонной политики России,

-  Култыгин, В.П,2004, Теория рационального выбора – возникновение и современное состояние / В.П. Култыгин // Социс, № 1.

-  Сморгунов, Л.В,2004, Современная сравнительная политология. Учебник / Л.В. Сморгунов – М.: РОССПЭН.

-  Швери Р,1997, Теория рационального выбора: универсальные средства или экономический империализм? // Вопросы экономики, № 7.

-  Карен Брутенц,2014, Великая геополитическая революция, Издательство: Международные отношения, Год издания.

 

ج- سایت‌ها:

-  https://www.sipri.org/research/armament-and-disarmament/biological-chemical-and-nuclear-weapons.

-  Terrorist Attacks in Russia’s North Caucasus Down 50%.” The Moscow Times. October 14, 2014. http://bit.ly/2aQMZWj.

-  Tsvetkova, Maria,2016, “How Russia Allowed Homegrown Radicals to Go and Fight in Syria.” Reuters. May 13. http://reuters/1rK2cOn.