نظریه‌ی دفاع هوشمند در سپهر اندیشه‌های دفاعی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

استادیار دانشگاه جامع امام حسین

چکیده

ظهور مشکل عدم تناسب راهبردی میان نوع دفاع در برابر چالش‌ و جنگ‌های هوشمند و نوین امروزی، موجب بروز این مسئله شد که؛ «نظام دفاعی کشور نیازمند رهیافت­های دفاعی هوشمندانه­ای است که علاوه بر توانایی رویارویی با چالش­های هوشمند، از برنامه­های دشمنان نیز پیشی گیرد.» از این رو، هدف این پژوهش، «دست‌یابی به نگره­ای (نظریه­) است که توانایی تفسیر مفهوم هوشمندی دفاعی را در برابر طیف گسترده چالش‌های هوشمند داشته باشد.» روش پژوهش و شیوه پردازش داده­ها «روش نظریه پردازی داده بنیاد» و استفاده از نرم‌افزار «ماکس کیودا» بوده و به پرسش اصلی­؛ نظریه­ی «دفاع هوشمند» چیست؟ پاسخ داده شد. جامعه نمونه پژوهش تعداد 50 نفر خبرگان دفاعی است. بر اساس یافته‌ها­ی پژوهش، از ویژگی­های مهم نظریه­ی دفاع هوشمند؛ منظومه­ای تبلوریافته از مفاهیم مشترک دفاعی برآمده از اندیشه­ دفاعی پیشوایان انقلاب اسلامی، دفاعی همه جانبه است که حاصل تلفیق امکانات مادی و قدرت معنوی بوده با هم‌افزایی توان و قدرت­های مادی و معنوی (قدرت هوشمند معنوی) و همگرایی رهیافت­های دفاعی، نسل نوین دفاعی را شکل می‌دهد. این نسل نوین دفاعی، فراگیر (چندبعدی، فراحوزه­ای) و متعالی (معنوی، عادلانه، مشروع) بوده و به دنبال کسب بیش‌ترین تأثیر و نفوذ راهبردی و بازدارندگی از کمترین کنش‌ها در برابر چالش و جنگ‌های هوشمند می‌باشد. این نسل نوین از دفاع، دفاعی متعالی برآمده از هوش معنوی و آموزه‌های دینی (ایمان، تقوا، صدق، صبر، استقامت، توکل و نصرت الهی) و تجارب بومی کشور ما است.

کلیدواژه‌ها


فهرست منابع: 

 آیات «قرآن کریم» متن و ترجمه از الهی قمشه‌ای و دیگران 

  امام خمینی، آیت‌الله العظما موسوی خمینی (ره)، سید روح الله، «مجموعه رهنمودهای صحیفه نور»

امام خامنه‌ای، آیت‌الله العظما حسینی خامنه‌ای، سید علی، «مجموعه فرمایشات»

آشنا، حسام‌الدین (1388) «درآمدی بر قدرت هوشمند» مرکز آینده‌پژوهی علوم و فناوری دفاعی

 دانیالی، سیاوش (1389) «امریکا، نظریه‌ی قدرت هوشمند و الگوهای ناموفق» مرکز تحقیقات راهبردی دفاعی ماهنامه اطلاعات راهبردی شماره 83 سال هشتم

دشتی، محمد (1380) «نهج البلاغه» انتشارات پارسایان (چاپ سوم) چاپخانه جامعه مدرسین حوزه علمیه قم

راسموسن، آندریاس فوگ (2011) «قابلیت دفاع هوشمند در امنیت آفرینی، هماهنگی و انسجام بیشتر با منابعی دیگر» برگردان حسن­لو، خسرو (بهمن‌ماه 90) سایت ناتو، اجلاس امنیتی مونیخ

 رستمی، نادیا (1390) «هوش داریم تا هوش» ماهنامه آشنا شماره 176 و 177 سازمان فرهنگی سپاه

 سروش، علیرضا (1390) «ارائه طبقه بندی مفهومی برای هوشمندی کسب و کار» دو ماهنامه توسعه­ی انسانی پلیس –معاونت طرح و برنامه و بودجه ناجا شماره 36 مرداد و شهریور

  فتح الله، مهدی (1390) «هوشمندی رقابتی، اهداف و مزایا» شماره 20134 روزنامه کیهان- 12 بهمن‌ماه

 قرا ملکی، احد فرامرز (1390) «روش شناسی مطالعات دینی (تحریری نو)» دانشگاه علوم اسلامی رضویه مشهد

کلینی الرازی، ابی جعفر محمد بن یعقوب بن اسحاق (1348) «اصول کافی» جلد اول - ترجمه سید جواد مصطفوی -دفتر نشر فرهنگ اهل‌بیت- تهران

گومپرت، دیوید سی و آروینگ لاکو، جاستین پرکینز، (1388) «جنگ هوشمند» ترجمه کریم صارمی، مسعود منزوی- مرکز آینده‌پژوهی علوم و فناوری دفاعی

لنون، الکساندر تی جی (1388) «کاربرد قدرت نرم» ترجمه سید محسن روحانی-دانشگاه امام صادق (ع)

لیبوویتس، جی (1389) «هوش استراتژیک» برگردان محمدجعفر تارخ- چاپ دانشگاه خواجه نصیرالدین طوسی

ویژه‌نامه نمسا (1388) «واکاوی قدرت هوشمند» جمعی از نویسندگان، ویژه‌نامه معاونت فرهنگی اجتماعی- نیروی مقاومت بسیج تهران

Nye, Joseph (2002) “The information revolution and American soft power” Asia pacific review vole 9 /no.1-