الگوی توسعه سواحل مکران با تأکید بر احیاء قدرت دریایی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانش‌آموخته دکتری مدیریت راهبردی دانشگاه عالی دفاع ملی

2 مدیریت راهبردی نظامی دانشگاه عالی دفاع ملی

چکیده

مکران بخشی از سواحل جنوب شرقی کشور است که به‌دلیل غفلت تاریخی، با وجود ظرفیت‎های جغرافیایی، ژئوپلیتیکی، ژئواکونومیکی، ژئواستراتژیکی مورد توسعه قرار نگرفته است. فقدان الگوی مناسب توسعه سواحل مکران، بهره‎گیری از ظرفیت‎های آن‌ را برای احیاء قدرت دریایی کشور، با محدودیت جدی مواجه‎ کرده است. پژوهش حاضر در پاسخ به این سئوال که چه الگویی برای توسعه سواحل مکران مناسب است که هم‎زمان احیاء قدرت دریایی کشور را فراهم نماید، با استفاده از روش‌ پژوهش نظریه مبنایی و روش‌های پژوهش موردی و زمینه‌ای و همبستگی انجام شده است. برای تدوین الگوی توسعه سواحل مکران، ابتدا نمونه‎برداری از داده‎ها بر اساس ظهور مفهومی انجام شده و مدل مفهومی توسعه سواحل مکران با 5 بعد و 18 مولفه به دست آمده است. در گام بعد مدل مفهومی بدست آمده بصورت پرسش‌نامه (با سئوالات باز و بسته) در جامعه‌ی آماری این تحقیق شامل 70 نفر (از مسئولین لشکری و کشوری دارای مدرک کارشناسی ارشد و بالاتر مسلط به موضوع سواحل مکران، دریا و قدرت دریایی) که به صورت تمام شمار بوده توزیع شد. سپس با استفاده از نرم‌افزارهای لیزرل، سوپر دسیژن و اس پی اس اس داده‌های به دست آمده تحلیل شد و علاوه بر ترسیم الگوی توسعه سواحل مکران، روابط میان متغییرها تعیین و بررسی نرمال بودن توزیع متغییرها، با آزمون کولموگروف– اسمیرنوف انجام و با استفاده از آزمون تحلیل عاملی تاییدی روایی سازه آزمون و تأیید شد و به ترتیب پیشرفت اقتصادی، پیشرفت اجتماعی، پیشرفت دفاعی امنیتی، پیشرفت فرهنگی و پیشرفت سیاسی به عنوان مهم‌ترین ابعاد الگو تعیین گردیدند و الگوی توسعه با تعیین روابط ترسیم شد.

کلیدواژه‌ها


فهرست منابع:

الف- منابع فارسی

‒    ابراهیم‌زاده، عیسی 1389؛ بررسی انواع صید در چابهار و تحلیل اثرات آن بر سایر آبزیان؛ پژوهشکده علوم زمین 1380 و جغرافیا دانشگاه سیستان و بلوچستان؛ چابهار.

‒        اپتر، دیوید و اندریین چارلز؛ اعتراض سیاسی و تغییر اجتماعی؛ ترجمه محمد‌رضا سعید‌آبادی؛ تهران؛ انتشارات مطالعات راهبردی.

‒        ازکیا، مصطفی1377؛ جامعه شناسی توسعه؛ تهران؛ انتشارات کیهان.

‒    استس، ریچارد 1380 ؛ روند توسعه اجتماعی جهان 1970-1995 میلادی: چالش‌های توسعه برای قرن جدید؛ ترجمه علی حبیبی؛ مجله برنامه و بودجه ،شماره بایندر.

‒        پارسایان، رهبری1367؛ مقدمه‌ای بر ترانزیت، سازمان بنادر و دریانوردی؛ تهران.

‒        پژوهشکده اندیشه دفاعی 1394، تمدن دریایی، تهران.

‒        تبریزی، ابراهیم 1386، راهبرد و مبانی قدرت دریایی، دافوس آجا، تهران.

‒    حافظ نیا، محمدرضا و رومینا، ابراهیم 1384؛ تحلیل ظرفیت‌های ژئوپلیتیک سواحل جنوب شرقی ایران در راستای منافع ملی (فضای مورد غفلت)؛ مجله جغرافیا و توسعه؛ پاییز و زمستان.

‒        حافظ نیا، محمدرضا 1385؛ اصول و مفاهیم ژئوپلیتیک؛ انتشارات پاپلی؛ مشهد.

‒    دلیری، شهربانو1391؛ جایگاه مکران در مسیر جاده‌ی ادویه؛ اولین همایش ملی توسعه سواحل مکران و اقتدار دریایی جمهوری اسلامی ایران 1391، چابهار.

‒        دورکیم امیل1381؛ درباره تقسیم کار اجتماعی؛ ترجمه باقر پرهام؛ نشر مرکز ؛ تهران.

‒    ذوالفقاری، یوسف1384، مدیریت و ساماندهی سواحل در قانون برنامه سوم و چهارم توسعه؛ مجله علمی تخصصی و تحقیقاتی بندر و دریا، سال بیستم، شماره 126-127، 1384

‒        افتخاری، عبدالرضا 1382؛ دهیاری‌ها و مدیریت توسعه؛ نشریه 2دهیاری‌ها ؛ تهران؛ 1382.

‒        سازمان مدیریت‎و برنامه‎ریزی 1367؛ مطالعات توسعه سیستان‎و‎بلوچستان؛ جلد1؛ تهران.

‒        سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی1385؛ نگاهی به سازمان فضایی کشور؛ تهران.

‒        رشید، غلامعلی 1391؛ ستاد کل نیروهای مسلح؛ بندرعباس.

‒        شمشیر‌پناه، معصومه 1382؛ اهمیت امنیتی- استراتژیکی بندر چابهار برای ج.ا.ایران؛ پایان نامه کارشناسی ارشد؛ دانشگاه امام حسین‌(علیه السلام).

‒        عظیمی آرانی، حسین 1383؛ ایران امروز در آینه مباحث توسعه؛ پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی ؛ تهران.

‒        کانون پژوهش‌های خلیج فارس، سواحل دریای عمان 1391‌، تهران.

‒        کریمی پور، یداله و حمیدرضا محمدی1389؛ تفاوت‌های راهبردی سواحل ایران؛ تهران؛ فصلنامه جغرافیای انسانی؛ شماره اول..

‒        کلمن، دیوید و نیکسون فرد 1378؛ اقتصاد شناسی توسعه نیافتگی؛ ترجمه غلامرضا آزاد؛ تهران.

‒        گیدز، آنتونی1383؛ تجدد و تشخص (جامعه و هویت شخصی در عصر جدید )؛ ترجمه ناصر موفقیان؛ تهران؛ نشر طرح نو؛ 1383.

‒        لاریجانی، علی1393؛ سخنرانی همایش توسعه سواحل مکران و اقتدار ملی، دفتر مطالعات راهبردی و پژوهش‌های نظری نداجا، جاسک، 1393.

‒    مجمع تشخیص مصلحت نظام1387؛ توهم توسعه "ارائه مدل نوین آمایش سرزمین با محوریت دریا"؛ کمیسیون امور زیربنایی و تولیدی؛ تهران؛ 1387.

 

ب- منابع انگلیسی

Phillips,M,R and Jones,L,A; “Erosion and tourism infrastructure in the coastal