تأثیر عوامل ژئوپلیتیک نظامی دریای خزر بر تدوین راهبرد دفاعی جمهوری اسلامی ایران

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار علوم دفاع راهبردی دانشگاه عالی دفاع ملی

2 دانش‌آموخته‌ دکتری مدیریت راهبردی نظامی دانشگاه عالی دفاع ملی

چکیده

منطقه ژئوپلیتیک دریای خزر پس از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی و جایگزین شدن چهار کشور تازه استقلال‌یافته به‌جای آن در این حوزه، دچار تحولات عظیمی گردید که در این تحقیق با عنوان «تأثیر عوامل نظامی ژئوپلیتیک دریای خزر بر تدوین راهبرد دفاعی جمهوری اسلامی ایران» سعی شده است این تحولات، از دریچه عامل نظامی ژئوپلیتیک بر تدوین راهبرد دفاعی کشور موردبررسی قرار گیرد. لذا در پژوهش حاضر با بهره‌گیری از روش توصیفی - تحلیلی و به‌صورت کاربردی پس از انجام مطالعات نظری و محیط‌شناسی ژئوپلیتیک کشورهای منطقه­ی دریای خزر تلاش گردیده است تا عوامل نظامی ژئوپلیتیک مرتبط و مؤثر بر تدوین راهبرد دفاعی ج.ا.ایران شناسایی سپس به‌منظور تائید این عوامل و تعیین نقش عوامل (در قالب بسترهای فرصت­آفرین، تهدیدزا، قوت و ضعف)، دو پرسشنامه‌ای تنظیم و طراحی گردید. پرسشنامه اول به‌منظور تائید عوامل مؤثر ژئوپلیتیک نظامی احصاء شده بر تدوین راهبرد دفاعی بین جامعه آماری 12 نفری و پرسشنامه دوم به‌منظور تعیین نقش عوامل در جامعه آماری 49 نفری به‌صورت تمام شمار توزیع و پس از اخذ نظر جامعه آماری با استفاده از تکنیک‌ها و روش‌های آماری، تجزیه­وتحلیل شده و در ادامه به جمع­بندی و ارزیابی سؤالات تحقیق پرداخته‌شده ‌است. درنهایت در قسمت نتیجه‌گیری در پاسخ به سؤالات تحقیق، مهم­ترین بسترهای فرصت­آفرین و بسترهای تهدیدزا و همچنین مهم­ترین عوامل قوت و ضعف نظامی که در تدوین راهبرد دفاعی ج.ا.ایران مؤثر می‌باشند؛ در قالب 24 عامل ژئوپلیتیک تعیین گردیدند.

کلیدواژه‌ها