راه‌کارهای استقرار فرماندهی واحد و متولی پاسخ‌گو در سامانه واکنش به بحران‌های هسته‌ای کشور

نوع مقاله : پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری مدیریت راهبردی پدافند غیرعامل، دانشگاه عالی دفاع ملی

2 دانشیار، دکتری فیزیک هسته‌ای، دانشگاه امام حسین(علیه‌السلام)

چکیده

از محوری‌ترین چالش‌های حالِ حاضر سامانه‌ی واکنش به بحران‌های هسته‌ای کشور، نبود متولیِ پاسخ‌گو و فرماندهیِ واحدی است که دارای قدرت اجرایی کافی برای کنترل و هدایت امر واکنش باشد. این مشکل در آن‌جایی نمود بیشتر دارد که لازم است سازمان‌ها، نهادها و ارگان‌های متنوع لشکری و کشوری در قالب ساختاری موقت به‌صورت هم‌زمان و با همکاری یکدیگر به اجرای اقدامات از پیش تعیین‌شده واکنش به بحران بپردازند؛ متاسفانه سازمان‌هایی همچون سازمان‌ پدافند غیرعامل، سازمان انرژی اتمی و سازمان مدیریت بحران دارای ویژگی‌های لازم برای ایفای چنین نقشی نیستند. این‌جاست که ضعف در استقرار فرماندهی مقتدر و واحد نه‌تنها باعث کاهش هماهنگی میان عوامل واکنش‌گر است بلکه موجبات هدررفت منابع واکنش به بحران را فراهم می‌سازد. این مقاله با هدف ارائه‌ی را‌ه‌کارهای استقرار فرماندهی واحد و متولی پاسخ‌گو در سامانه‌ی واکنش به بحران‌های هسته‌ای کشور، انجام شده است. نوع تحقیق کاربردی توسعه­ای بوده و با استفاده از روش توصیفی پیمایشی موضوع را مورد بررسی قرار داده است. محقق با مراجعه به خبرگان سرآمد ملی و انجام مصاحبه هدفمند، راه‌کارهای دریافت‌شده از تحلیل گفتمان آن را در قالب پرسش‌نامه در معرض نظر جامعه‌ی خبرگی قرار داده است. در نهایت با استفاده از محاسبه‌ی ضریب توافق لاوشه، علاوه‌بر تحقیق روایی، راه‌کارهای مورد تایید جامعه‌ی نمونه مشخص و سپس به‌روش فریدمن اولویت‌بندی شدند. مقدار آلفای کرونباخ پرسش‌نامه 837/0 محاسبه شده است که پایایی خوبی را در پرسش‌ها نشان می‌دهد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

the solutions for the establishment of a unified commander and responsible trustee in charge of Islamic republic of iran nuclear crises reactions system

نویسندگان [English]

  • N bahreini behzadi 1
  • M Abdolah Zadeh 2
1 PhD student in Passive Defense Strategic Management, Higher National Defense University
2 Associate Professor, PhD in Nuclear Physics, Imam Hussein University (PBUH)
چکیده [English]

One of the major problems at present in response to the nuclear crises is the lack of oversight of committed officials as well as the adequacy of the command and the executive. This problem is further compounded by the fact that in such crises it is necessary for different military and state organizations, institutions and organs to carry out predetermined response measures in concert and in coordination; unfortunately, organizations such as Passive Defense, Nuclear Energy, and Crisis Management do not have the necessary attributes to play the role of commander of reactive agents. this problem not only diminishes the coordination of the response factors, but also reduces resource depletion in sensitive situations of the nuclear crises. This article aim is to present the tasks of deploying a single command and accountable commander in response to the country's nuclear crisis. The type of applied research is developmental and has used the descriptive survey method to study the subject. by referring to top experts, conducting purposeful interviews and analyzing its discourse, the researcher has put the solutions received in the form of a questionnaire to the expert community. Finally, using validated CVR coefficient, in addition to researching the validity of the questionnaire, the approved strategies were determined and prioritized by Friedman method. Cronbach's alpha for the questionnaire was calculated to be 0.837, indicating good reliability.

کلیدواژه‌ها [English]

  • command
  • Nuclear Crisis
  • passive defense
  • Executive Power
  • Response
فهرست منابع:
الف- منابع فارسی
-         اردلان، علی. مرادیان، محمدجواد. صابری‌نیا، امین و همکاران. (1394)، برنامه ملی پاسخ نظام سلامت در بلایا و فوریت‌ها، تهران، انتشارات آذربرزﻳن.
-         امیری، حسن. هدایتی‌فر، صبا. حسینی، سیدحمید.(1397)، پابرجایی قابلیت‌های فرماندهی و واپایش از طریق برنامه‌ریزی راهبردی منابع انسانی، فصل‌نامه راهبرد دفاعی، سال شانزدهم، شماره61.
-         بهره‌بر، سجاد. رستایش، سیما. سپانلو، کامران.(1394)، آموخته­های مدیریتی حادثه فوکوشیما دایچی ژاپن در مدیریت ریسک نیروگاه­های هسته­ای جهان، کنفرانس بین­المللی مدیریت، اقتصاد و مهندسی صنایع.
-         تسلیمی‌کار، بهروز.(1395)، تاثیر وحدت فرماندهی در ارتقاء توان رزمی پدافند هوایی کشور جمهوری اسلامی ایران، فصل‌نامه علوم و فنون نظامی، سال یازدهم، شماره34.
-         میرسمیعی، سیدمحمد. درخشانی، کمال. چشمه‌نور، مرتضی.(1394)، اصول و مبانی مدیریت بحران، تهران، نشر پشتیبان.
-         سازمان پدافند غیرعامل.(1392)، سند راهبردی پدافند پرتویی، سازمان پدافند غیر عامل کشور، چاپ اول، ویرایش نخست.
-         سازمان پدافند غیرعامل.(1388)، سند راهبردی پدافند غیرعامل، مبانی و مستندات.
-         ستاری‌خواه، علی و پردیس، سیدرضا.(1389)، سامانه فرماندهی و کنترل یکپارچه پدافند غیرعامل کشور، دانشگاه شریف، چهارمین کنفرانس فرماندهی و کنترل ایران.
-         شورای عالی(کمیته دائمی) پدافند غیرعامل کشور.(1395)، (پیش‌نویس) طرح ملی مدیریت بحران ناشی از حوادث پرتویی و هسته‌ای، سازمان پدافند غیرعامل، تهران.
-         حسینی، حسین.(1385)، بحران چیست و چگونه تولید می‌شود؟، فصل‌نامه امنیت، سال پنجم، شماره1و2.
-         حقیری، علی‌اصغر و ستاری‌خواه، علی.(1384)، سامانه فرماندهی و کنترل به‌عنوان عامل برتری‌ساز در نیروهای مسلح، فصل‌نامه مطالعات دفاعی استراتژیک، دانشگاه عالی دفاع ملی، سال هفتم، شماره‌های 23 و24.
-         خانکه، حمیدرضا. معصومی، غلامرضا.(1396)، راهنمای ملی مدیریت خطر بیمارستانی بر اساس شاخص‌های اعتبارسنجی، وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی.
-         خانکه، حمیدرضا و همکاران.(1390)، آمادگی بیمارستانی در حوادث و بلایا: برنامه‌ی کشوری، انتشارات دانشگاه علوم بهزیستی و توانبخشی، نوبت اول.
-         عباس‌زاده، محمد.(1391)، تأملی بر اعتبار و پایایی در تحقیقات کیفی، جامعه‌شناختی کاربردی، سال بیست و سوم، پیاپی45، شماره اول.
-         کریمی‌آشتیانی، حسین. کریمی‌آشتیانی، محسن. کاردان، محمدرضا. باباخانی، اسد. خطایی، سپیده.(1392)، ارزیابی خطر پرتویی در شهر تهران با ابزار GIS، کنفرانس ملی مدیریت بحران و HSE، تهران.
-         ناصری، کیومرث. گیوه‌چی، سعید. نصرآبادی، مهناز.(1392)، بررسی الگوی ساختار سازمانی مرکز عملیات اضطراری در واحد صنعتی، دوفصل‌نامه علمی و پژوهشی مدیریت بحران، شماره پنجم.
-         نادری‌فر، مهدی. شیرزاد، هادی.(1384)، واکنش به حوادث اضطراری هسته‌ای و رادیولوژیک، تهران، مهر قائم
-         یاوری، علیرضا. گلستان‌هاشمی، سیدمهدی. چشم‌براه، محسن. خیام‌باشی، بیژن.(1395)، ساختار مدیریتی نظم و امنیت انتظامی در بحران‌های طبیعی، پژوهش‌نامه نظم و امنیت انتظامی، سال نهم، شماره 2، پیاپی34.
ب- منابع انگلیسی:
-   Alteneiji, Hamdan Rashid, (2015), A Strategic Approach to Emergency Preparedness in the UAE, Salford, UK, School of the Built Environment College of Science and Technology University of Salford.
-   Branscomb, L, (2006), Sustainable cities: Safety and security, journal of Technology in Society.
-   NFPA1600, (2013), Standard on Disaster/Emergency Management and Business Continuity programs, USA, National Fire Protection Ass
ج-سایت:
-         بیانات مقام معظم رهبری(مدظله العالی) دسترسی در                          - WWW.khamenei.r